colere.blog– Dijital İçerik Platformu

Kanada’nın Britanya Kolombiyası eyaletindeki en büyük baraj gölü olan Williston Gölü‘nde (Williston Reservoir) yüzen devasa bir ada ortaya çıkmış ve kısa süre sonra gözden kaybolmuştur.

Olayın B.C. Hydro (Britanya Kolombiyası hidroelektrik ve enerji kurumu) tarafından doğrulanan detayları şu şekildedir:

Temmuz 2026‘da yerel tekneciler tarafından fark edilen ve ağaçlarla kaplı olan bu yüzen kütlenin varlığı, 21 Temmuz tarihli uydu görüntüleriyle kurum tarafından resmi olarak doğrulanmıştır.
Yaklaşık 70 metre genişliğinde ve 140 metre uzunluğunda (toplam 9.800 metrekare) olan bu yapının, göl kıyısında biriken dalgaların, çürüyen bitkilerin ve ağaç köklerinin yıllar içinde birbirine tutunmasıyla oluştuğu belirlenmiştir.
Baraj gölündeki su seviyesinin son 14 yılın en yüksek noktasına ulaşmasıyla bu kütle kıyıdan koparak açık suya sürüklenmiştir.
Ağustos ayı itibarıyla alınan yeni uydu görüntülerinde ada tespit edilememiştir. Kurum yetkilileri adanın batmadığını; rüzgarın etkisiyle kıyı şeridinde daha korunaklı bir alana sürüklenmiş olabileceğini değerlendirmektedir.

Peki bu nasıl olur?

Yüzen adaların (yüzen turba veya organik kütleler) oluşumu ve hareket etmesi, hidrolojik ve botanik süreçlerin birleşimiyle gerçekleşen bilimsel bir fenomendir. Bu durum şu fiziksel aşamalarla gerçekleşir:

1. Organik Madde ve Kök Ağının Birikmesi: Yıllar boyunca göl kıyılarında çürüyen bitkiler, turba (peat), yosunlar, dallar ve ağaç kökleri birbirine dolanarak kalın, süngerimsi bir tabaka oluşturur. Bu yapı, klasik anlamda ağır bir toprak kütlesinden ziyade sıkıca örülmüş hafif bir organik ağdır. Üzerinde ağaçların bile yetişebileceği kadar sağlam bir zemin oluşturabilir.
2. Kaldırma Kuvveti ve Gaz Hapsi: Organik kütleler su altında veya bataklık kısımlarda çürüdükçe metan ve karbondioksit gibi gazlar açığa çıkar. Bu gazlar kalın kök ve turba ağının içine hapsolur. Hapsolan gazlar ve kütlenin içerdiği boşluklar, devasa kütlenin su üzerinde kalmasını sağlayan bir şamandıra işlevi görür.
3. Kopma Süreci: Baraj göllerinde su seviyesi normalin çok üzerine çıktığında, suyun yukarı yönlü kaldırma kuvveti, bu organik tabakanın kıyıdaki veya dipteki zeminle olan bağlantısından daha güçlü hale gelir. Kökler esner, kırılır ve kütle kıyıdan yırtılarak bağımsız bir sal gibi yüzmeye başlar.
4. Sürüklenme ve Gözden Kaybolma: Su yüzeyine çıkan bu adalar derin köklere sahip olmadıkları için rüzgarların ve yüzey akıntılarının etkisiyle hareket eder. Bir adanın uydudan “kaybolmasının” başlıca nedenleri şunlardır:
   • Rüzgarın etkisiyle gölün girintili çıkıntılı kıyılarından birine (bir koya) sürüklenip oradaki ormanlık alanla birleşerek görsel olarak ana karanın bir parçası gibi görünmesi.
   • Açık suda maruz kaldığı rüzgar ve dalga şiddetine dayanamayarak parçalanması ve daha küçük, uydudan fark edilemeyen parçalara bölünmesi.

Farklı örnekleri var mı?

Dünya genelinde ve Türkiye’de, hidrolojik ve botanik süreçlerle oluşmuş farklı yüzen ada (turba ve organik kök kütlesi) alanları bulunmaktadır.

Türkiye’deki Örnekler

1. Çat Baraj Gölü (Çelikhan, Adıyaman): Kanada’daki Williston Gölü vakasına doğrudan benzer bir mekanizmaya sahiptir. Baraj inşası sonrası su seviyesinin yükselmesiyle tabanda kalan otluk ve sazlık kütlelerin zeminle bağı kopmuş ve su yüzeyine çıkarak yüzen adalar halini almıştır.
2. Turna Gölü (Solhan, Bingöl): Türkiye’nin resmi tabiat anıtlarından biridir. Küçük bir krater gölü olan Turna Gölü üzerinde, rüzgarın etkisiyle yer değiştiren ve üzerlerinde bodur dişbudak ağaçları yetişen üç adet bağımsız yüzen ada bulunur.
3. Arsiyan Yaylası Gölleri (Şavşat, Artvin): Yayla içerisindeki yüksek rakımlı göllerde, su bitkileri ve çürümüş kök kalıntılarının yıllar içinde birbirine kenetlenmesiyle oluşmuş, insan veya rüzgar gücüyle hareket edebilen organik turba adacıkları yer alır.

Dünyadaki Örnekler

1. Loktak Gölü (Hindistan): Yerel dilde “phumdi” olarak adlandırılan, bitki örtüsü ve toprağa dönüşmüş organik maddelerden oluşan devasa yüzen kütleleriyle bilinir. Bu adalardan en büyüğü, nesli tükenmekte olan Sangai geyiklerinin yaşadığı resmi bir ulusal park işlevi görmektedir.
2. Inle Gölü (Myanmar): Göl tabanındaki bitkilerin ve organik çamurun bir araya getirilmesiyle oluşan, yerel halk tarafından doğrudan su üzerinde tarım yapmak amacıyla kullanılan kalın ve yüzücü organik yataklardır.
3. Minnesota Bataklıkları (ABD): Bölgedeki göllerde su seviyesinin ve rüzgarın anlık değişimi sonucu kıyıdan veya bataklık tabanından kopan, büyüklükleri birkaç hektara ulaşabilen kalın turba (peat) kütleleri serbest kalarak yüzmeye başlamakta ve zaman zaman kıyıdaki teknelere hasar vermektedir.

İlgili okumalar

TarihMS 17 Lidya DepremiBilimLagünlerde denizde güneş yağı kalmasıBilimKedi ve Farelerin, Yeni Zelanda’ya Sonradan Gidip İstila EtmesiBilimKutup Ayıları ve Penguenlerin Hiç Karşılaşmamış OlmasıTarihFransa’nın Greenpeace Gemisini BatırmasıYaşam & SağlıkOtomobilsiz Gün Küresel Etkinlik midir?BilimOzon Kokusu, Yağmur Öncesi KokuTarihDünya’nın En Yaşlı Ağacının Kazayla Kesilmesi

Devamını oku · Bilim

Bakterilerle Kendi Kendini Onaran Betonİnsani Gelişme Endeksi Nedir?Din Nasıl Ortaya Çıktı?Son Yaban Atı: Przewalski AtıKannabinoid Reseptörleri, THC’yi nasıl algılarız?Coolidge Etkisi: Tavuklar ve İlişkilerGece Alınan Yakıt Daha mı Faydalıdır?Amy Eskridge Kimdir? Hayatı, Egzotik Projeleri ve Komplo TeorileriShazam’ın 1999’dan Beri Hayatımızda OlmasıSürekli Duyduğumuz Pestisit Nedir?Dilin Doğru Dinlenme Pozisyonu; MewingSigara İçen Ressamların İçmeyenlere Göre Daha İyi Koku Alması