colere.blog– Dijital İçerik Platformu

İnsani Gelişme Endeksi (İGE), bir ülkenin kalkınma düzeyini yalnızca ekonomik büyüklükle (GSYH) değil, doğrudan insan refahını ve yaşam kalitesini merkeze alarak ölçen bir makroekonomik ve sosyal göstergedir.
1990 yılında Pakistanlı ekonomist Mahbub ul Haq tarafından geliştirilmiş ve Amartya Sen‘in katkılarıyla şekillenerek Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından yıllık olarak yayınlanmaya başlanmıştır.

İGE’nin Temel Bileşenleri

İGE, ülkeleri 0 ile 1 arasında puanlayarak hesaplar ve üç temel bileşene dayanır:
1. Uzun ve Sağlıklı Bir Yaşam: Doğuşta beklenen yaşam süresi kullanılarak sağlık altyapısı ve genel yaşam kalitesi ölçülür.
2. Bilgiye Erişim (Eğitim): 25 yaş ve üstü yetişkinler için ortalama okullaşma yılı ile okula yeni başlayan çocuklar için beklenen okullaşma yılı temel alınır.
3. İnsana Yaraşır Yaşam Standartları: Satın Alma Gücü Paritesi (SGP)‘ne göre kişi başına düşen Gayrisafi Milli Hasıla (GSMH) ile hesaplanır.

Akademik Görüş Ayrılıkları ve Eleştiriler

İGE kalkınma iktisadında devrim yaratmış olsa da, akademik çevrelerde eksiklikleri nedeniyle yoğun eleştirilere tabidir. Endeks, ülke içindeki gelir eşitsizliğini, siyasi özgürlükleri, toplumsal cinsiyet eşitsizliğini ve çevresel sürdürülebilirliği hesaba katmaz. Bir ülkenin kişi başına düşen geliri çok yüksek olsa bile, bu gelirin adil dağılıp dağılmadığı standart İGE’de görünmez.
Bu eleştiriler ve bilimsel görüş ayrılıkları sonucunda, UNDP ilerleyen yıllarda Eşitsizliğe Uyarlanmış İnsani Gelişme Endeksi (EÜİGE) ve Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi gibi daha kapsayıcı alt endeksler yayınlamak zorunda kalmıştır.

İGE’de En Yüksek Ülkeler

• İzlanda: 0.972
• Norveç: 0.970
• İsviçre: 0.970
• Danimarka: 0.962
• Almanya: 0.959
• İsveç: 0.959
• Avustralya: 0.958
• Hollanda: 0.955
• Hong Kong (Çin ÖİB): 0.955
• Belçika: 0.951

Türkiye, aynı raporda 0.853 endeks puanıyla 193 ülke arasında 45. sırada yer alarak “Çok Yüksek İnsani Gelişme” kategorisinde bulunmaktadır.

Devamını oku · Bilim

Araştırma Amaçlı 500 Gün Mağara Kalan KadınAlkoliklik Geni Gerçek mi?Korku Bir Simülasyon mudur?Arılar ve Avokado: Hayati OrtaklıkHepimizin Yıldızlardan Geldiği GerçeğiDin Nasıl Ortaya Çıktı?Shazam’ın 1999’dan Beri Hayatımızda OlmasıDuş Jelinizin Kokusu Neden Teninizde Kalmaz?Ozon Kokusu, Yağmur Öncesi KokuSon Yaban Atı: Przewalski AtıÇiçek Koklamak Beynimizi Geliştirir mi?Tavşanların İnanılmaz Kaçış Reflekleri