Bilimsel araştırmalar, sigara içmenin koku alma duyusunu (ve dolayısıyla tat alma duyusunu) ciddi şekilde zayıflattığını kanıtlamıştır.
Sigaranın Koku Duyusuna Etkileri
- Reseptör Hasarı: Sigara dumanındaki kimyasallar, burun içindeki koku reseptörlerine (olifaktör nöronlar) doğrudan zarar verir. Bu da kokuları algılama eşiğini yükseltir; yani kokuyu alabilmek için daha güçlü bir uyaran gerekir.
- Tat ile Bağlantısı: Koku duyusu zayıfladığında, yemeklerin tadı da “yavan” gelmeye başlar. Bu yüzden sigarayı bırakanlar genellikle “yemeklerin tadını yeniden almaya başladım” derler.
- İyileşme Süreci: İyi haber şu ki, koku duyusu kalıcı olarak yok olmaz. Sigara bırakıldıktan sonra burun içindeki sinir uçları kendini yenilemeye başlar ve koku duyusu zamanla eski keskinliğine döner.
Normal şartlarda sigara koku duyusunu köreltse de, ressamlar için durum şu şekilde işliyor:
1. Solvent Maruziyeti: Ressamların tuval başında çalışırken boya içindeki solventleri (tiner, terebentin vb.) sürekli solumaları, koku algılarında ciddi bozukluklara yol açmaktadır.
2. Sigaranın Maskeleme Rolü: Sigara içen ressamlarda koku algısı, içmeyenlere oranla çok daha iyi durumdadır.
3. Nikotin ve Koku Etkileşimi: Bu durumun nedeni olarak tütün kokusunun (özellikle içindeki nikotinin), solvent kokusunu maskelemesi gösterilmektedir.
4. Moleküler Kabulü Geciktirme: Nikotinin, solvent gibi diğer uçucu moleküllerin bünye tarafından kabulünü geciktirme görevi gördüğü ve bu sayede koku reseptörlerini bir dereceye kadar koruduğu öne sürülmektedir.
5. Sinir Sistemi Üzerindeki Etki: Tiner ve yanık lastik gibi maddelerin kokusuna uzun süre maruz kalmanın sadece koku duyusunu bozmadığı, aynı zamanda sinir sistemi üzerinde de yıkıcı etkiler yaptığı belirtilmektedir.
Solvent vs. Sigara: “Daha Büyük Zararlıdan Kaçış”
Koku duyusunu asıl mahveden şey sigara değil, boyalarla birlikte soludukları solventler (tiner, terebentin vb.). Sigara içen ressamların daha iyi durumda olmasının nedenleri şöyle sıralanır:
1. Maskeleme Etkisi: Tütün kokusu, boya ve solventlerin o keskin, yakıcı kokusunu maskeler. Bu sayede burun, solventin doğrudan ve sürekli tahribatına bir nebze daha az maruz kalır.
2. Nikotinin Geciktirme Rolü: Nikotinin diğer uçucu moleküllerin (solventlerin) bünyeye kabulünü geciktirir. Yani nikotin, koku reseptörleri ile solvent molekülleri arasında bir engelleyici gibi çalışarak sinir uçlarının tamamen yanmasını önler.
3. Kıyaslama Farkı: Buradaki “daha iyi” ifadesi, sigara içenlerin mükemmel koku aldığı anlamına gelmiyor. Sadece solvente çıplak burunla maruz kalan (içmeyen) ressamın koku duyusunun, sigara içen meslektaşına göre çok daha ağır ve yıkıcı hasar almaktadır.
Sonuç: Sigara İçmeyen Ressamların Duyuları Daha Kötü Durumda
Özetle durum; sigara içenlerin burnunun “süper” değildir, sigara içmeyen ressamların burnunun solventler yüzünden çok daha kötü durumda olduğudur.
1. Solventlerin Yıkıcı Etkisi: Ressamlar sürekli boya içindeki solventleri (tiner, terebentin vb.) soludukları için ciddi koku algısı bozuklukları yaşarlar.
2. İçmeyenlerin Savunmasızlığı: Sigara içmeyen ressamlar, bu yakıcı solvent kokularına doğrudan maruz kaldıkları için koku reseptörleri daha hızlı zarar görür.
3. Sigaranın Koruyucu Filtre Görevi: Sigara içenlerde ise tütün kokusu ve nikotin, solventin o keskin kokusunu maskeler ve bu moleküllerin bünyeye kabulünü geciktirir.
4. Nihai Sonuç: Bu “maskeleme” sayesinde, sigara içen ressamların koku algısı, bu ağır kimyasallara karşı hiçbir savunması olmayan (sigara içmeyen) meslektaşlarına oranla çok daha iyi bir durumda kalır.
Eski dönemlerde birçok ünlü ressamın (Picasso, Dalí gibi) pipo veya sigara içerken fotoğraflanması, sigaranın sanatçı “aura”sının bir parçası olarak algılanmasına neden olmuştur. Bazı sanatçılar sigaranın sağladığı kısa süreli dopamin artışının odaklanmaya yardımcı olduğunu düşünebilirler, ancak bunun duyuların keskinleşmesiyle bir ilgisi yoktur.
İlgili okumalar
Kültür & SanatKoku Satrancı: Duyusal Bir Deneyim
Yaşam & SağlıkSıktığımız Parfümlerin Kokusu Neden Bizden Hemen Gider?
BilimAnanasın Vücut Kokusu Üzerindeki Etkisi
BilimDuş Jelinizin Kokusu Neden Teninizde Kalmaz?
TarihIsparta Gül Yetiştiriciliğinin Tarihçesi
Yaşam & SağlıkApandis Unutulan Bir Organ mı?
BilimAraştırma Amaçlı 500 Gün Mağara Kalan Kadın
Yaşam & SağlıkAz yemek yemesine rağmen kilo veremeyenler; bazal metabolizmayı duydunuz mu?Devamını oku · Bilim
Asyalılar neden çekik gözlü, Afrikalılar neden siyah tenli?
Biber Gazının, Dünyanın En Acı Biberinden Beş Kat Acı Olması
Kahve Dokunma Algısını Nasıl Değiştirir?
Kutup Ayıları ve Penguenlerin Hiç Karşılaşmamış Olması
Teflon Tavaların Zehirli Gaz Salınımı
Hepimizin Yıldızlardan Geldiği Gerçeği
Korku Bir Simülasyon mudur?
Kannabinoid Reseptörleri, THC’yi nasıl algılarız?
Adaçayı Dumanı; Efsane ve Gerçekler
Din Nasıl Ortaya Çıktı?
Zebralar Neden Siyah Beyaz Çizgilidirler?
Dinazorlar ve Üzümlerin İlişkisi
Bir yanıt yazın