“Nelson’ın Kanı” (Nelson’s Blood), İngiliz Kraliyet Donanması’nın en ünlü komutanlarından Amiral Horatio Nelson’ın ölümü ve bedeninin korunmasıyla ilgili ortaya çıkan, tarihi bir gerçekliğe dayanan ünlü bir denizcilik efsanesidir.
Olayın Özü ve Gerçek Hikaye
Olayın özü ve arkasındaki gerçek hikaye şu şekildedir:
-
Trafalgar Savaşı ve Nelson’ın Ölümü (1805)
Napolyon Savaşları’nın dönüm noktası olan Trafalgar Savaşı‘nda (21 Ekim 1805) Britanya filosu Fransız-İspanyol birleşik filosunu mağlup etti. Ancak savaşın ortasında, donanmanın dahi komutanı Amiral Horatio Nelson, Fransız bir keskin nişancı tarafından vurularak hayatını kaybetti. -
Bedenin Fıçıda Saklanması
Nelson, ülkesinde büyük bir kahramandı ve cenazesinin İngiltere’ye ulaştırılması gerekiyordu. O dönemde gemilerde modern soğutma sistemleri olmadığı için cesetlerin çürümesini önlemek adına denizciler alışılmadık bir yönteme başvurdu. Nelson’ın cesedi, içi brendi (bazı kaynaklara göre rom veya alkol oranı yüksek konyak) dolu büyük bir erzak fıçısına konuldu ve fıçı sıkıca kapatıldı. Amaç, yüksek alkol sayesinde bedenin İngiltere’ye kadar bozulmadan korunmasını sağlamaktı. -
“Fıçıyı Dikizlemek” (Tapping the Barrel)
Efsaneyi doğuran ve “Nelson’ın Kanı” tabirini literatüre sokan olay, geminin (HMS Victory) İngiltere’ye olan yolculuğu sırasında yaşandı.
İddiaya göre, gemideki denizciler fıçının içinde ne olduğunu biliyor olmalarına rağmen, alkol arzularına yenik düştüler. Fıçının altından gizlice küçük bir delik açtılar ve Nelson’ın içinde bulunduğu alkolü kamışlarla/pipetlerle çekerek gizlice içtiler.
Gemi nihayet limana varıp fıçı açıldığında, Nelson’ın bedenini koruması gereken alkolün neredeyse tamamen bittiği ve fıçının kuru olduğu görüldü.
Terimin Günümüzdeki Anlamı
Bu olaydan sonra denizcilik argosunda ve kültüründe iki önemli terim yerleşti:
- Nelson’ın Kanı: Denizciler arasında “Rom” (Rum) içkisi için kullanılan popüler bir lakap haline geldi. Nelson’ın gücünün ve cesaretinin, onun içinde bekletildiği alkolü içen denizcilere geçtiğine dair kara mizah içeren bir inanış doğdu.
- Tapping the Admiral (Amirali Dikizlemek): Bir fıçıdan veya gizli bir kaynaktan kaçak/hırsızlama içki içmek anlamına gelen bir deyim olarak donanma tarihine geçti.
Gerçekler ve Efsaneler Arasındaki Ayrım
Hikayenin temel kısımları tamamen gerçek, ancak en popüler detayı (denizcilerin o içkiyi içmesi) çok büyük ihtimalle bir şehir efsanesidir.
Gerçek olan kısımlar ile efsane olan kısımları net bir şekilde ayıralım:
Kesinlikle Gerçek Olanlar:
- Bedenin fıçıya konması: Amiral Nelson‘ın Trafalgar‘da vurulduktan sonra cesedinin çürümesini önlemek için bir fıçıya konduğu tarihi bir gerçektir.
- İçki seçimi: Gemi doktoru William Beatty, Nelson’ın cesedini brendi (rum değil) dolu bir fıçıya yerleştirdi. Cebelitarık’a varıldığında fıçı açıldı, brendi tazelendi ve bedenin daha iyi korunması için içine saf alkol (spirits of wine) eklendi.
- Liman varışı: Nelson’ın bedeni İngiltere’ye ulaştığında gerçekten de gayet iyi korunmuş durumdaydı ve Londra’da büyük bir devlet töreniyle gömüldü.
Efsane (Büyük İhtimalle Yalan) Olan Kısım:
- Denizcilerin içkiyi içmesi: Denizcilerin fıçıyı delip Amiral’in içinde bulunduğu içkiyi gizlice tükettikleri hikayesi tarihi kayıtlara dayanmaz.
- Neden yalan?: HMS Victory gemisinde Nelson’ın cesedi, geminin en sıkı korunan yerlerinden birinde, amiralin kamarasına yakın bir noktada ve sürekli nöbetçilerin gözetiminde tutuluyordu. Denizcilerin o fıçıya ulaşıp gizlice delik açması askeri disiplin açısından neredeyse imkansızdı. Ayrıca fıçı açıldığında alkolün azalmış olmasının sebebi denizciler değil, Nelson’ın bedeninin (özellikle giysilerinin ve dokularının) sıvıyı emmesi ve doğal buharlaşmaydı.