New York Şehrini Hollanda’nın İngiltere’ye Vermesi

Bu süreç tek bir savaşla değil, diplomatik bir pazarlık ve toprak değişimiyle sonuçlandı.

Olayın Kısa Özeti

1. Yeni Amsterdam: New York’un asıl kurucuları Hollandalılardır ve şehrin orijinal adı Yeni Amsterdam (Nieuw Amsterdam) idi.
2. 1664 İşgali: İngilizler, Hollanda ile aralarında henüz resmi bir savaş yokken bölgeye gemiler gönderdi. Hollandalı vali Peter Stuyvesant, halkın direnmemesi üzerine şehri İngilizlere teslim etmek zorunda kaldı.
3. İsim Değişikliği: Şehir, dönemin İngiltere Kralı II. Charles‘ın kardeşi York Dükü‘ne (Duke of York) atfen “New York” adını aldı.
4. Breda Antlaşması (1667): Hollanda, New York üzerindeki haklarından vazgeçti. Karşılığında ise İngiltere’den bugün Güney Amerika’da bulunan ve o dönem şeker üretimi için çok daha değerli görülen Surinam‘ı aldı.

Kısacası İngilizler New York‘u aldı, Hollandalılar da teselli ikramiyesi olarak Surinam‘ı alıp “ticari olarak daha kârlı bir iş yaptık” diye düşündüler. Tarihin cilvesi işte; bugün biri dünyanın finans merkezi, diğeri ise çok daha küçük bir yerel ekonomi.

Hiç Savaşmadan Alınan Bir Yer miydi?

Tam olarak “hiç mermi atılmadan” teslim edildi diyebiliriz ama bu, arkasında ciddi bir askeri tehdit olmadığı anlamına gelmiyor. Süreç tam bir “teslim ol ya da mahvol” senaryosuydu.

Olayın Perde Arkası

Olayın perde arkası aslında oldukça gerilimli:

1. Beklenmedik Baskın

1664 yılında İngiliz Kralı II. Charles, Hollandalıların bölgedeki ticaret tekelini kırmak için kardeşi York Dükü’ne bu toprakları “hediye etti”. York Dükü de burayı almak için 4 savaş gemisi ve yaklaşık 450 asker gönderdi.

2. Savunmasız Bir Vali

Dönemin Hollandalı valisi Peter Stuyvesant, oldukça sert ve otoriter bir adamdı. İngiliz gemileri limana yanaştığında savaşmak istedi. Ancak ortada büyük bir sorun vardı:

• Halk Direnmek İstemedi: Yeni Amsterdam halkı, şirketin (Hollanda Batı Hindistan Şirketi) yönetiminden bıkmıştı ve İngilizlerin daha fazla ticari özgürlük tanıyacağına inanıyordu.
• Askeri Yetersizlik: Şehrin surları bakımsızdı ve barut stokları çok azdı.

3. O Meşhur Mektup

Stuyvesant savaşmakta ısrar ederken, İngiliz komutan Richard Nicolls halka bir mektup gönderdi. Mektupta özetle: “Eğer direnmeden teslim olursanız, kimsenin malına dokunulmayacak ve ticaretinize aynen devam edebileceksiniz” diyordu.

Stuyvesant mektubu sinirlenip yırtsa da, halkın ve şehrin ileri gelenlerinin baskısına dayanamadı. Sonuç olarak tek bir top atışı bile yapılmadan beyaz bayrak çekildi.

Sonrası: Kısa Süreli Geri Dönüş

İlginç bir detay: Hollandalılar 1673’te burayı kısa süreliğine (yaklaşık 15 ay) savaşla geri aldılar ve adını New Orange yaptılar. Ancak 1674’te imzalanan Westminster Antlaşması ile burayı kalıcı olarak (ve yine diplomatik yollarla) İngilizlere bırakmak zorunda kaldılar.

Yani evet, New York‘un el değiştirmesi büyük meydan savaşlarından ziyade, “gemileri gösterip korkutma” ve “masada el sıkışma” yöntemiyle gerçekleşti.