Kargalar, tehlikeli buldukları bir insan yüzünü detaylı fiziksel özellikleriyle tarif etmek yerine, sosyal öğrenme (gözlem) ve sürü psikolojisi üzerinden şekillenen doğrudan bir eşleştirme yöntemiyle diğerlerine öğretirler. Bu aktarım süreci sözlü bir tasvirden ziyade, hedefe yönelik davranışsal işaretlerle gerçekleşir.
Karga Saldırısının Aşamaları
- Hedefe Yönelik Alarm Çağrıları (Scolding): Kötü bir deneyim (yakalanma, korkutulma vb.) yaşayan karga, o insanı tekrar gördüğünde ona kilitlenerek çok sert, agresif ve ritmik bir alarm çığlığı atmaya başlar. Bu çığlık, doğrudan “burada belirli bir tehdit var” uyarısıdır.
- Görsel İzleme ve Eşleştirme: Bu acil durum çağrısını duyan eşler, yavrular veya sürüdeki diğer kargalar hemen olay yerine uçarak toplanır. İlk karganın kime bakarak bağırdığını ve agresif tavırlar sergilediğini izlerler. Tehlike çığlığını duyarken doğrudan o insanın yüzüne baktıkları için, o yüz ile “tehdit” kavramını zihinlerinde kalıcı olarak eşleştirirler.
- Toplu Taciz (Mobbing): Olay yerine gelen diğer kargalar da eyleme katılarak aynı insana doğru dalış yapmaya ve çığlık atmaya başlar. Bu toplu saldırı eylemi, o yüzün tehlikeli olduğu bilgisinin tüm gruba çok güçlü bir şekilde pekiştirilmesini sağlar.
- Kültürel Bellek ve Nesil Aktarımı: Yavru kargalar ebeveynlerinin belirli bir insana karşı alarm verdiğini ve saldırdığını görerek büyürler. Washington Üniversitesi’ndeki ünlü “maske” deneylerinde, orijinal travmatik olayı hiç yaşamamış olan ve olaydan yıllar sonra doğan yeni nesil kargaların bile, sadece önceki nesillerden gözlemledikleri bu tepkiler sayesinde aynı maskeli yüze tereddütsüz saldırdığı kanıtlanmıştır.
15 yıl boyunca o belirli “mağara adamı” maskesini takan herkes kampüste kargaların şiddetli tacizine uğradı.
Deneyin Çarpıcı Detayları
- Gönüllü “Kurbanlar”: Deneyin en çarpıcı tarafı, maskeyi orijinal araştırmacıların değil, olayla hiçbir ilgisi olmayan gönüllü öğrencilerin takmasıydı. Kargalar maskeyi takan kişinin boyuna, giysilerine veya yürüyüşüne hiç aldırış etmeden doğrudan o spesifik “yüze” odaklanarak düşmanca tepki verdiler.
- Saldırının Şiddeti (Mobbing): Kargalar maskeli birini gördüklerinde etrafında büyük bir sürü halinde toplanıp sağır edici alarm çığlıkları atıyor, ağaçlardan doğrudan kişinin kafasına doğru agresif dalışlar yapıyor ve maskeli kişiyi kampüs dışına kadar kilometrelerce takip ediyorlardı.
- 7 Kargadan Yüzlercesine Bulaşan Kin: Orijinal deneyde ağlarla yakalanıp işaretlenen sadece 7 kargaydı. Ancak bu kargalar maskenin tehlikeli olduğunu eşlerine, yavrularına ve civardaki diğer kargalara o kadar iyi öğrettiler ki, birkaç yıl içinde kampüsteki kargaların %60’ından fazlası olayla hiçbir ilgisi olmamasına rağmen o maskeye doğrudan saldırmaya başladı.
Yaklaşık 15 yılın ardından, maskenin hiçbir kargaya zarar vermediğinin görülmesi ve o orijinal travmayı yaşayan neslin ömrünü tamamlamasıyla bu aktarılmış sosyal hafıza işlevini yitirerek sönümlendi. Washington Üniversitesi’nde Prof. John Marzluff tarafından yürütülen bu ünlü deney, kargaların nesiller boyu süren “kin tutma” eyleminin zayıflayıp kaybolmasıyla yakın zamanda fiilen sona erdi.
Hafızanın Süresi ve Kayboluşu
- 17 Yıllık Hafıza: 2006 yılında “tehlikeli mağara adamı” maskesiyle kargaların yakalanıp işaretlenmesiyle başlayan deneyde, maskeye yönelik düşmanlık ve toplu taciz eylemleri yaklaşık 15-17 yıl boyunca devam etti.
- Zirve ve Zayıflama: Düşmanlık, orijinal olaydan yaklaşık 7 yıl sonra kargaların bu bilgiyi yavrularına ve sürüye aktarmasıyla zirveye ulaştı (kampüsteki kargaların yarısından fazlası maskeye saldırıyordu). Ancak ilerleyen yıllarda tepki veren kargaların sayısı kademeli olarak azaldı.
- Neden Unuttular?: Doğada Amerikan kargalarının ortalama ömrü 10-15 yıl civarındadır. Orijinal travmayı bizzat yaşayan neslin ölmesi ve “tehlikeli maskenin” yıllar boyunca kargalara yeni bir zarar vermemesi nedeniyle bu bilgi yeni nesillerde pekiştirilmedi. Bir tehdit unsuru eyleme dönüşmeyince, aktarılan bu sosyal hafıza zamanla silindi ve son yıllarda yapılan testlerde maskeye yönelik tepkilerin tamamen sıfırlandığı görüldü.
İlgili okumalar
BilimCoolidge Etkisi: Tavuklar ve İlişkiler
BilimTestesteron; İtaatkarlık midir yoksa baskınlık mıdır?
TarihTazmanya (Avustralya’nın Adası) ve “Yok Oluş” Hikayesi
BilimÖlüm Korkusu ve Sağcı Eğilim İlişkisi
Bilimİneklerin Tavuk Yemesi ve “Lal” Vakası
BilimZebralar Neden Siyah Beyaz Çizgilidirler?
BilimErkekler Kadınlardan Daha mı Utangaçtır?
BilimTavşanların İnanılmaz Kaçış ReflekleriDevamını oku · Bilim
Korku Bir Simülasyon mudur?
Ananasın Vücut Kokusu Üzerindeki Etkisi
Biber Gazının, Dünyanın En Acı Biberinden Beş Kat Acı Olması
Duş Jelinizin Kokusu Neden Teninizde Kalmaz?
Dünyanın ilk web kamerasının kahve izlemek için yapılması
Kadınlar Aşık Olur mu? Kadın ve Erkeklerin Aşık Olma Farkları
Barutun Bulunuşu ve Simya
Teflon Tavaların Zehirli Gaz Salınımı
Evrimin Yengeçleşme Süreci ve Sahte Yengeçler
Bilimsel Etik Kurallarının Güncellenmesi Gerekiyor
Araştırma Amaçlı 500 Gün Mağara Kalan Kadın
Atom bombası sonrası radyasyondan korunabilir miyiz?
Bir yanıt yazın