Fransa'da Son Dönemde Yaşanan Olaylar

Fransa son bir aydır eğitim koşulları ve ekonomik kriz nedeniyle başlayan, şiddetli çatışmalara ve kundaklamalara dönüşen ülke çapındaki protestolarla sarsılıyor. Bunun yanı sıra yakın zamanda bir silahlı saldırı ve ölümcül sel felaketleri yaşandı.

Kitlesel Protestolar ve Şiddet

Öğrencilerin kötü okul koşullarını protesto etmesiyle başlayan hareket, Sarı Yelekliler ve sendikaların katılımıyla ekonomik eşitsizlike karşı genel bir isyana dönüştü. Ekim ayının ortasında 800 bine yakın kişinin sokağa çıktığı eylemlerde Paris, Lyon ve Marsilya savaş alanına döndü. Limoges‘te 143 yıllık tarihi belediye binası ve Lyon‘daki turizm ofisi ateşe verildi; ülke genelinde 1.500’den fazla mağaza yağmalandı. Çatışmalarda 2 binden fazla kişi gözaltına alındı, yüzlerce polis ve eylemci yaralandı.

Sokağa Çıkma Yasakları ve Hükümetin Yanıtı

Cumhurbaşkanı Macron “meşru olmayan” gösterileri yasakladı. Sendikaların 24 Ekim için yaptığı yeni sokağa çıkma çağrıları üzerine Lyon, Marsilya ve bazı diğer kentlerde tüm gösteriler ve toplanmalar yasaklandı. Belirli bölgelerde gece sokağa çıkma yasakları devreye alınırken, Paris‘teki yürüyüş güzergâhları sınırlandırıldı ve Louvre ile Orsay gibi büyük müzeler güvenlik gerekçesiyle kapatıldı.

Yvelines Silahlı Saldırısı

23 Ekim’de Yvelines bölgesinde bir araçtan açılan ateş sonucu 1 kişi öldü, aralarında 12 yaşında bir kız çocuğunun da bulunduğu 5 kişi yaralandı. Saldırgan yakalandı; İçişleri Bakanlığı olayı terör suçu olarak nitelendirirken, yerel makamlar ırkçı bir saldırı olabileceğini belirtti.

Protestonlarda Alfa Kuşağının Rolü

Alfa Kuşağı ve Z Kuşağı gençleri, Fransa’daki son olayların fitilini ateşleyen yaş grubuydu. Protestolar ilk olarak, şu an 14-18 yaş aralığında olan lise öğrencilerinin kötü okul koşullarını boykot edip sokaklara dökülmesiyle başladı. Gençlerin başlattığı bu hareket, kısa sürede sendikaların ve Sarı Yeleklilerin de katılımıyla tüm yaş gruplarını içine alan devasa bir ekonomik isyana dönüştü.

Olayların ilk kıvılcımını lise sıralarındaki Alfa kuşağı ve onlara eşlik eden en genç Z kuşağı üyeleri yaktı. Eylemler tamamen bu yaş grubunun kötü okul koşullarını, kalabalık sınıfları ve öğretmen eksikliğini protesto etmek için okullarında başlattıkları fiziksel blokajlar ve ders boykotlarıyla patlak verdi. Üniversiteli daha büyük Z kuşağı üyeleri, Sarı Yelekliler ve sendikalar ise lise öğrencilerinin dijital ağlar üzerinden başlattığı bu harekete sonradan dahil olarak olayları ülke çapında bir ekonomik isyana dönüştürdü.

Olayların Başlangıcı

Fransa’da milyonlarca insanı sokağa döken bu olaylar, sadece eğitimdeki aksaklıkların değil, yıllardır biriken derin ekonomik ve sosyal sorunların bir patlamasıdır. Gençlerin yaktığı kıvılcım, farklı kesimlerin ortak memnuniyetsizliğiyle birleşerek ülke çapında bir krize dönüştü.

Olayların bu kadar büyümesine neden olan temel faktörler şunlardır:

Eğitim Sistemindeki Kriz: Başlangıç noktası budur. Sınıfların aşırı kalabalık olması, ciddi öğretmen eksikliği, okulların fiziksel koşullarının yetersizliği ve bütçe kesintileri öğrencileri doğrudan eyleme itti.
Enflasyon ve Satın Alma Gücünün Düşmesi: Gıda ve enerji fiyatlarındaki fahiş artışlar, öğrencilerin ve alt gelir grubunun temel ihtiyaçlarını bile karşılamakta zorlanmasına neden oldu.
Barınma Krizi: Öğrenci yurtlarının yetersizliği ve astronomik seviyelere ulaşan ev kiraları, özellikle büyük şehirlerdeki gençleri ve asgari ücretlileri çaresiz bıraktı.
“Geleceksizlik” Kaygısı (No Future): Z kuşağı, üniversite mezunu olmalarına rağmen düşük başlangıç maaşlarına ve yüksek işsizlik oranlarına mahkum edildiklerini hissediyor. Sistemde kendilerine yer bulamayacakları inancı öfkelerini artırıyor.
Toplumsal ve Siyasi Birikim: Hükümetin daha önce halkın çoğunluğuna rağmen geçirdiği emeklilik yaşını yükselten reform, polis şiddeti vakaları ve gelir adaletsizliği, Sarı Yeleklilerin ve sendikaların bu gençlik hareketine hızla eklenmesine zemin hazırladı.

Eğitim Sistemindeki Kriz

Fransa’daki eğitim sistemi krizi, yıllardır biriken fiziksel ve sistemsel yetersizliklerin bardağı taşırmasıyla ortaya çıktı. Öğrencilerin eylemlerde dile getirdiği ana sorunlar şunlar:

Aşırı Kalabalık Sınıflar: Sınıf mevcutlarının 35-40 kişiye ulaşması, ders dinlemeyi ve öğretmeni takip etmeyi imkânsız hale getiriyor. Öğrenciler sınıfların 15 kişiye düşürülmesini talep ediyor.
Ciddi Öğretmen Eksikliği: Atama yetersizlikleri ve bütçe kesintileri nedeniyle, birçok lisede haftalarca boş geçen ana dersler (matematik, Fransızca gibi) bulunuyor. Lise son sınıf öğrencileri, yaklaşan mezuniyet sınavları (bakalorya) için bu durumun büyük bir eşitsizlik yarattığını vurguluyor.
Dökülen Okul Binaları: Özellikle banliyölerdeki okullarda kışın -5 dereceye, yazın 40 dereceye ulaşan derme çatma prefabrik sınıflar, akmayan sular, fare ve böcek sorunu yaşayan tuvaletler ile kullanılamayan bilgisayarlar gibi ciddi altyapı sorunları yaşanıyor.
Parcoursup Sistemi Baskısı: Fransa’daki üniversiteye yerleştirme sistemi olan Parcoursup’un yarattığı yoğun stres ve not baskısı, gençlerin geleceksizlik kaygısını artırıyor.

Olayların Yayılmasında Snapchat Etkisi

Olayların organizasyonu ve ilk kıvılcımı sosyal medya ağları üzerinden, özellikle Snapchat, TikTok ve Telegram gibi platformlar aracılığıyla hızla yayıldı.

Bu süreçte en çok dikkat çeken detaylardan biri, Snapchat üzerinde öğrenci örgütlenmesi için kurulan gizli bir sohbet grubunda yaşanan bir sızma girişimi oldu. Protestocular, gruba girip provokatif sorular (“Barikat ne zaman kardeşim? Her şeyi yakıp yıkacağız”) soran “Mamadou” isimli bir kullanıcının gizli bir polis olabileceğinden şüphelendi.

Bu kullanıcının gruba girerken makine çevirisi gibi duran ve Arapça ile Fransızcayı uyumsuz bir şekilde harmanlayan “Bismillah, c’est les ténèbres” (Bismillah, bu karanlık) cümlesini kurması, gençler arasında hızla bir alay konusu oldu. Bu ifade kısa sürede viral bir slogana dönüşerek TikTok ve Instagram gibi diğer sosyal medya platformlarına yayıldı, hatta Fransa sınırlarını aşarak Avrupa’daki diğer protestolarda da pankartlarda yer aldı. Hükümet ve İçişleri Bakanlığı, polislerin kimlik gizleyerek bu platformlara sızdığı iddialarına doğrudan bir yanıt vermese de soruşturmacıların zaman zaman takma isimler kullandığını kabul etti. Ayrıca bu süreçte sosyal medya üzerinden örgütlenmeyi durdurmak için Fransa hükümetinin protestolar sürerken TikTok ve Snapchat‘e erişimi kesmeyi düşündüğüne dair haberler de gündeme geldi.